Ελληνική Γενεαλογία – Συνέντευξη με τον κ. Άρη Πουλημενάκο
Η ενασχόληση του φίλου μας Αρη με την Γενεαλογία ξεκίνησε το 80. Οπως όλες οι επιτυχημένες πορείες, έτσι και η πορεία του Αρη με την γενεαλογία ξεκίνησε απο χόμπι. Η αναγνώριση μετά το πρώτο του βιβλίο ήλθε απο το Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, με ένα πρώτο Ιδιωτικό Συμφωνητικό Ανάθεσης Εργου, τα υπόλοιπα είναι ιστορία. Είχαμε την ευχάριστη τιμή να τον καλέσουμε και να μιλήσουμε για την τόσο ενδιαφέρουσα εργασία του, η οποία είναι ένας κλάδος πολύ κοντά δεμένος με την Εραλδική.
Αγαπητέ κ. Πουλημενάκο:
1.Τι ακριβώς είναι η γενεαλογία;
Γενεαλογία είναι η επιστήμη που ερευνά τη διαδοχή των γενεών.
Για έναν άνθρωπο, αυτή η έρευνα μπορεί να ορίζεται:
• Είτε πριν απ’ αυτόν, δηλαδή προς τα πίσω στο χρόνο, οπότε αναζητούμε τους προγόνους του.
• Είτε μετά απ’ αυτόν, οπότε αναζητούμε τους απογόνους του.
• Είτε συνδυασμός των δύο (2) παραπάνω αναζητήσεων, οπότε αποκαλύπτονται και οι σχεδόν σύγχρονοι με αυτόν και έτσι ολοκληρώνεται σφαιρικά η γενεαλογική του έρευνα.
2. Γιατί στις μέρες μας υπάρχει αυτή η αυξημένη δημοτικότητα της αναζήτησης των ριζών μας;
Είναι δύσκολο να απαντήσει κανείς λακωνικά σ’ αυτήν την ερώτηση κι αυτό γιατί η αύξηση της αναζήτησης των ριζών μας, οφείλεται σε πάρα πολλούς παράγοντες της ζωής των σημερινών Ελλήνων.
Τα τελευταία εξήντα (60) χρόνια δεν είχαμε πόλεμο στην Ελλάδα. Αυτό είναι κάτι πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα και επομένως μια σπουδαία παράμετρος ευημερίας, τέτοιας που δημιουργεί ή επαναφέρει κι άλλες πρωτόγνωρες και εκλεπτυσμένες δράσεις και αναζητήσεις. Μέσα σ’ αυτές λοιπόν, είναι και η αύξηση των γενεαλογικών μας αναζητήσεων.
Ο προηγούμενος βασικός παράγοντας, υποβοηθούμενος κι από άλλους πολλούς, όπως:
• Ανεβασμένο βιοτικό, κοινωνικό, μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο.
• 190 χρόνια ελεύθερου Ελληνικού Κράτους και εγγραφής τεκμηρίων.
• Τα πολλά αρχεία σε όλη την επικράτεια και η εύκολη πλέον πρόσβαση σ’ αυτά.
• Η επιθυμία της μάθησης, ο κάθε άνθρωπος θέλει να ξέρει από πού προήλθε.
• Η αυτογνωσία και η αυτοκριτική. Ο άνθρωπος αναρωτιέται: «Είμαι σήμερα στη γη, ποιοι με έφεραν στη ζωή, πώς ήταν εκείνοι, πως έζησαν, πού έζησαν, τι εργασίες έκαναν, κ.λπ., γιατί είμαι εδώ σήμερα και τι μου επιφυλάσσει το μέλλον».
• Οι συγγένειες μέσα στο απρόσωπο περιβάλλον, ιδίως των μεγαλουπόλεων.
• Η προβολή από τα ΜΜΕ ανάλογων εκπομπών
• Τα κληρονομικά.
• Τα ιδιοκτησιακά.
• Η ευκολία πρόσβασης στο διαδίκτυο και αναζήτησης πηγών.
• Η συνεχής ανάρτηση νέων αρχειακών πηγών στο διαδίκτυο.
• Η ευκολία σύνταξης ή σχεδίασης των άμεσων προγόνων μας, δηλαδή μια δυο και ως τρεις γενιές πιο πίσω.
Όλα αυτά και άλλα πολλά είναι παράγοντες των αυξημένων γενεαλογικών αναζητήσεων του καιρού μας.
3. Πόσο δύσκολη είναι η γενεαλογική έρευνα στην Ελλάδα και γιατί;
Πόσο πίσω στο χρόνο μπορεί να φθάσει κάποιος βάση των επίσημων υπαρχόντων αρχειακών πηγών;
Είναι αρκετά δύσκολη η γενεαλογική έρευνα στην Ελλάδα, γιατί δεν υπήρξε από παλιά, συνολικά στη διοίκηση, ανάλογη πρόβλεψη ή μέριμνα για το μέλλον. Το αντίθετο μάλιστα, αν και είμαστε οι Έλληνες και σ’ αυτό οι πρώτοι διδάξαντες, παράλληλα είμαστε και άνθρωποι των άκρων δυστυχώς. Έτσι φτάσαμε και στο αντίθετο άκρο, δηλαδή κάποτε να την απορρίψουμε.
Πέρα απ’ αυτό, η Ελλάδα όπως την ξέρουμε σήμερα απελευθερώθηκε σε επτά (7) διαφορετικές χρονικές περιόδους. Επομένως τα στοιχεία από περιοχή σε περιοχή, πενιχρά λόγω των συχνών πολέμων, ποικίλουν σαν ετεροχρονισμένα και ετερόκλητα.
Οι συνήθειες, η ονοματοθεσία, αλλά και η απόδοση των επωνύμων επίσης διαφέρουν.
Οι συχνές μετακινήσεις του παρελθόντος, ιδίως λόγω του ποιμενικού βίου, που δεν καταγράφονταν πουθενά, αλλά και η κατά καιρούς μεγάλη επαναλαμβανόμενη μετανάστευση, δυσχεραίνουν την αναζήτηση.
Η διαφορά επωνύμου, ακόμη και σε αδέλφια που έζησαν στον ίδιο τόπο, είναι μερικές από τις παραμέτρους που δυσκολεύουν πολύ, τη γενεαλογική έρευνα στην Ελλάδα.
Με ρωτάτε επίσης πόσο πίσω στο χρόνο μπορεί να φθάσει κάποιος βάση των επίσημων υπαρχόντων αρχειακών πηγών;
Στην ερώτηση αυτή πριν σας απαντήσω, είμαι υποχρεωμένος να κάνω δυο παρατηρήσεις:
1η. Βάσει αρχειακών πηγών σκέτο, το «επίσημων» ας το αφήσουμε.
2η. Βάσει αρχειακών πηγών, αλλά σημειωτέον, με πάρα πολλή μεγάλη και λεπτομερέστατη έρευνα.
• Βάσει τεκμηρίων λοιπόν στην «Παλαιά Ελλάδα», δηλαδή Πελοπόννησο, Στερεά, Κυκλάδες, Σποράδες τα στοιχεία για όλους πάνε γενιά – γενιά ως το 1740 – 1790. Βέβαια τόσο σ’ αυτήν την περίπτωση, όσο και στις παρακάτω, πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις.
• Για τις λεγόμενες κάποτε «Νέες Χώρες» Θεσσαλία, Ήπειρο, Μακεδονία, Θράκη κ.λπ. ως το 1800 – 1850.
• Για τα Επτάνησα (πλην Ζακύνθου) πάμε στα 1630 – 1680 κατά μέσον όρο. Και εδώ υπάρχουν πολλές εξαιρέσεις που πάνε πολύ πιο πίσω.
• Για τους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας πάμε ως τα 1830 – 1880.
Όπως βλέπετε και εδώ τα πράγματα διαφέρουν.
4. Πως ξεκίνησε η πορεία σας στον χώρο αυτό. Υπήρξαν άνθρωποι που σας βοήθησαν ή που σας απέτρεψαν από το να ασχοληθείτε με το αντικείμενο;
Ξεκίνησα από τις δικές μου προσωπικές αναζητήσεις το 1980. Ο κύκλος αυτών των πρώτων μου αναζητήσεων και ερευνών, είχε ως αποτέλεσμα την έκδοση ενός βιβλίου, με τίτλο «Η ΠΕΤΡΙΝΑ από το 17ο αιώνα», το 1989. Στο βιβλίο, ιστορικού, λαογραφικού και κυρίως γενεαλογικού ενδιαφέροντος, για το χωριό μου την Πετρίνα Λακεδαίμονας (Λακωνίας), βρίσκει κανείς εκτός κειμένου, τους γενεαλογικούς πίνακες όλων των κατοίκων του χωριού από το 1633 ως την έκδοσή του το 1989.
Με ρωτάτε επίσης αν «υπήρξαν άνθρωποι που με βοήθησαν ή που με απέτρεψαν από το να ασχοληθείτε με το αντικείμενο;»
Ίσως ακούγεται λίγο εγωιστικό, αυτό που θα σας πω, αλλά έτσι είναι: Δεν υπάρχουν εξειδικευμένοι γενεαλόγοι στην Ελλάδα. Συνεπώς δεν είχα βοήθεια από πουθενά. Μόνος μου ανακάλυψα «δρόμους», ούτως ώστε η οποιαδήποτε σημερινή γενεαλογική αναζήτηση, να έχει χειροπιαστά και τεκμηριωμένα αποτελέσματα μέσα σε εύθετο χρονικό διάστημα.
Αντίθετα, εμπόδια άπειρα. Από απλή ελληνική χασομέρια… ως «να κάνεις τη δουλειά που σπούδασες», μου φώναξε κάποτε μαινόμενη διευθύντρια αρχείου, γιατί η καθημερινή μου επίσκεψη εκεί, της «χάλαγε» την …ησυχία της. Ή «τι μέλλει γενέσθαι με το ανακύψαν θέμα» αναρωτιόταν συγκεκριμένος θεσμικός παράγων με επίσημο έγγραφό του, για την ενασχόλησή μου, κ.λπ. κ.λπ.
5. Ποιες θα ήτανε οι συμβουλές σας για κάποιον που θα ξεκινούσε σήμερα να διερευνήσει τις οικογενειακές του ρίζες; Που θα μπορούσαν να βρεθούν κάποιες πρώτες πληροφορίες;
Οι συμβουλές για κάποιον που θα ξεκινούσε σήμερα να διερευνήσει τις οικογενειακές του ρίζες, είναι να ξεκινήσει ρωτώντας τους μεγαλύτερους σε ηλικία συγγενείς του. Κάποιες πρώτες πληροφορίες για έναν τέτοιο άνθρωπο, θα ήταν τα «κιτρινισμένα χαρτιά», που σίγουρα θα υπάρχουν σε κάποιο συρτάρι ή ντουλάπι του σπιτιού του, όπως πιστοποιητικά, ληξιαρχικές πράξεις γέννησης, βάφτισης ή θανάτου, συμβόλαια αγοράς (και πώλησης ίσως, αν και αυτά συνήθως δεν τα κρατάμε), πληρεξούσια, διαθήκες, κ.λπ.
Να διευκρινίσω, ότι οι συμβουλές για κάποιον που έχει μια εμπειρία ή έχει φτάσει σε κάποιο σημείο αναζήτησης, θα ήταν άλλες, ανάλογα με την περίπτωση.
6. Έχετε συναντήσει παράδοξες ιστορίες κάποιων οικογενειών; Υπάρχουν πελάτες σας που φαντάζονταν ότι κατάγονταν από κάποιες αρχοντικές οικογένειες και στην πορεία απογοητεύονται από τα ευρήματα της έρευνάς σας;
Πολλές παράδοξες ιστορίες, αλλά τα παράδοξα και τα μυστήρια είναι για τους ανθρώπους. Όταν όμως φτάσεις να λύσεις το μυστήριο, τότε δεν είναι παράδοξο, αλλά κάτι απολύτως ανθρώπινο.
Ναι, υπάρχουν πελάτες και άνθρωποι γενικά που φαντάζονταν διαφορετικά τα πράγματα. Αυτό όμως ήταν ασαφές, αφηρημένο, θολό… Αντίθετα η τεκμηριωμένη καταγωγή, δηλαδή η καταγωγή που προκύπτει από τα ντοκουμέντα, όποια κι αν είναι αυτή, το τονίζω, όποια κι αν είναι αυτή, είναι προσγείωση, πραγματικότητα, αλήθεια, φως, που διαλύει κάθε απογοήτευση ή αμφιβολία.
Οι γενεαλόγοι άλλωστε λέμε: «Αλήθεια χωρίς τεκμηρίωση δεν είναι αλήθεια».
Οι πελάτες μου λοιπόν στο τέλος της έρευνας, ούτε φαντάζονται, ούτε αμφιβάλλουν, ούτε απογοητεύονται, αντιθέτως, βεβαιώνονται από τα τεκμήρια και γνωρίζοντας τις ρίζες τους πλέον, «πατάνε γερά στα πόδια τους».
Εδώ ας θυμηθούμε και τη ρήση του Ευριπίδη (480 – 406 π.Χ.), «‘Ολβιος όστις της ιστορίης έσχεν μάθησιν», δηλαδή, ευτυχισμένος όποιος έμαθε την ιστορία (του).
7. Έχετε ανιχνεύσει το δικό σας οικογενειακό δέντρο;
Ναι, αρκετές γενιές πίσω. Οι έξι (6) πρώτες μάλιστα, με γεωμετρική πρόοδο προς τα πίσω, καταγράφονται στο γενεαλογικό μου σήμα.
8. Που μπορεί σας βρει κανείς;
Τα τηλέφωνά μου είναι: 210.93.40.017, 210.93.51.449 και κινητό 6945.322.523.
Τα e-mails μου είναι: ingo@oirizes.gr, aris@oirizes.gr, poulimenakos@oirizes.gr, και oirizes@otenet.gr.
Η σελίδα μου στο διαδίκτυο είναι: oirizes.gr.
Ταχυδρομική διεύθυνση: Φαναρίου 7 – 9, 171 24 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ.
Γραφείο: Ομήρου 55, 171 21 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ.
